सांज

सांजभूल,दिवेलागणीच्या वेळी, 

गेली,निसटली,मानस मासोळी.

जशी रात्र लख्ख चांदण्याची भाषा,

किंवा दिस दावी ठळकशा रेषा,

तसे हिचे काही सांगता ना येई,

वाही पालखीत नहुषाचे भोई.

म्हणे आता शोधा उत्तरेला तारा

आणि तिथे द्रुष्या अद्रुष्य किनारा!

दिन क्षितिजा पल्याड दूर जाई,

रात्र विंगेत नटून वाट पाही.

हिचे औट घटकाच राज्य जरी,

आणि अंधुक दिशांचे मानकरी, 

खोल काळजात आत उठे ठसा

वरपांगी करु काही मिटे कसा?

झुंजूमुंजू होई त्याचे प्रतिरूप,

तरी वेगळेच संध्येचे स्वरुप.

कोरी चंद्रकोर तिची पडछाया,

किंवा फिकटला अत्तराचा फाया.

दूर पाण्यावर हलणारी होडी

किंवा धुक्यामधे दऱ्यांतील खेडी.

शांत डोही,पडे खडा,डहुळते 

आणि उठती तरंग हळू तेथे.

तैशा तरंगांची भाषा तिला येते, 

कसे करू त्याचे भाषांतर येथे? 

कसे चीक पडद्यांचे तिचे घर!

दिसे,तरीही न दिसे खरोखर.

तिचे आर्त तिच्या हृदयात झरे 

आणि तीची मिठी सृष्टीभर उरे.

ओली वाळू पायी,लाट फिरे मागे

किंवा पीळ हाती, सुटतात धागे, 

तसे तिचे वाजे कानी अलगुज,

कळे काही,राही काही,गुढ गुज.

घरी फिरे जेव्हा पाखरांची भिरी 

चुके चुकार पाखरू कोठेतरी,

त्याच्या मनी तेव्हा जे जे काही होते

ते ते सारे तिच्या रुपे प्रसवते.

नव्हे सांज धुंद प्रमदा पदर,

नव्हे षोडशी बालिका मनोहर,

हिने खेळविली किती युगबाळे?

हिचे स्तन्य किती अंगांतून खेळे!

तिचे नेत्र तृप्त, तरीही विरक्त,

स्निग्ध द्रुष्टी केश मोकळे विमुक्त,

जैशी योगिनी तापसी एकभुक्त

बसे ध्यानमग्न ध्यात गात सूक्त!

जप गायत्री,सामगे,दशपथे,

पुढे यज्ञहीन यज्ञ-उपवीते!

सारे तिच्या पोटी,तिच्याच साक्षीत्वे, 

सारे पाप पुण्य,सारी ही कवित्वे.

अशी सांज तिची गूढरम्य कथा, 

फक्त अनुभव!कळण्यास स्वतः!

तिनी सांजा जरी,तिन्हीसांजमाता

लागे निरांजन आत,गाता गाता.

                                   .🍃संतोष