घरंदाज काही मनीचे उखाणे
पडे प्रश्न त्या उत्तराला पुन्हा,
नसे गूढता,स्पष्ट डोळ्यात प्रतिमा,
तरी आत्मविश्वास होई उणा,
तयां माझिया दुष्टचक्रास भेदून,
भूमीतुनी रोप येते नवे.
आणि शब्दकोंबातुनि ये पिसारा,
जसे सांजवेळी उजळते दिवे.
तरारुन येते कधी कल्पनेचे
तरु त्यास शाखा नव्याने फुटाव्या,
मुक्या,बोलक्या काव्यसंकेतकलिका,
फुलोनी हळु देठदेही उठाव्या
सलांच्या व्रणांची जुनी बोच शमुनि,
खुळ्या वेदना अंतरीच्या मिटाव्या.
तळ्याच्या तळी पोहणाऱ्या मनाच्या
खुणा जाणिवेच्या नभाला पटाव्या.
.🍃संतोष
साळुंकी सावळी,आली ही अंगणी,
पाहसी रोखुनि,काय तुझ्या मनी?
पीत ही कोंदणे,डोळियांचे मणी
मैना तू माझी गं,सखी साजणी!
भिरीभिरी पाहसी,चालतां डोलसी,
कळेनाच गं मला,काय जे बोलसी!
" राघू कोठेतरी,मी इथे वावरी,
बोलती लोक हे,गोष्टी नानापरी!
चिमुकल्या मम जगी,मी सुखे नांदते.
मुक्त वायूंवरी,विहरतो तो तिथे.
'मैना' संबोधनी सुप्त जी भावना,
छळतसे मानसी,तीच ही वंचना "
सोड ही खंत गे,का उगी वाहसि?
लोक हे बहुमुखी,खिन्न का राहसि?
ये पुन्हा सहज तू,माझिया अंगणी,
साळुंके साजणी,खेळुया रंगुनी!
.🍃संतोष
माझिया कवितेस माझे भान आहे,
तीच आहे थोरली,मी सान आहे.
बीज होते आत त्याचे रोप झाले
व्यर्थ बाकीचे तसे गुणगान आहे.
झाड माझे पोसले ती हीच धारा,
मूळ गेले खोल,हिरवे पान आहे.
सोडले मी मोजणे माझ्या कळ्यांचे,
अंगणी माझ्या फुलांचे रान आहे.
षड्ज आहे लागलेला स्थिर माझा,
रोमरोमी ही विजेची तान आहे.
स्वाभिमानी अन् ईमानी रक्त माझे,
हिंडताना ताठ माझी मान आहे.
माझिया भाषेस सुटतो रोज पान्हा,
रोज मजला अम्रुताचे पान आहे.
प्रार्थनेची टाळ वाजे आत माझ्या,
माझिया झोळीत त्याचे दान आहे.
.🍃संतोष
काज़ल की रेखा के क्या मायने है,
आओ समझनेकी कोशिश करे!
घर की जो चौखट! वैसे ही काज़ल,
नैनोंके घरकी हिफा़जत करे।
आँखोंमे छलके जो गम का समंदर
टकराये काज़ल,किनारा बने।
मूँदी जो अँखिया तो सपनोंकी सखियां
आयी टहलने,सहारा बने।
नजरोंमे बिजली,
तो काज़ल घटा है!
नजरें है रंगीं तो
काज़ल छटा है!
नज़र को नज़र
करने बैठे दिवाने!
कातिल है काज़ल,
परदा हटा है!..
काज़ल का टिका जो
नन्हेसे बालक के,
गालोंपे बैठा सुनहरा लगे।
नजरें बला की,
वो टाले,सँभाले,
आँखोमे मिठासा सपना जगे।
नैना है मोती तो धागा है काज़ल
नैना है ज्योती तो काज़ल दिया है।
नयनोंके जल से है काज़ल का रिश्ता,
जितना पुराना उतना नया है।
.🍃संतोष
अई सुखमनि तुम
दुखमनि के संग
खेलन जात कहाँ?
पिछवाडे है,
काल का कुआँ,
खेलन जात वहाँ.
सुखमनि गिर गयी
कुएँभीतर,
दुखमनि रोये खूब,
कहे संदेसा,
काल का आओ
ले जाओ मेहबूब.
अब भोले मन
क्यूँ पछताना,
रहले दुखमनि संग,
सुखमनि तो है
इक परछाई
सच जाने श्रीरंग.
गुरुने सिंचा
काल का पानी
उसमे तिरथ न्हाते
सच्चित्सुख के
द्वार खडा मै,
गीत उसी के गाते.
.🍃संतोष
उडतें परिंदे जो घूमे गगनमे,
क्या जान पायेंगे पिंजडे का गम!
दो वक्त़ रोटी!बेटा या बेटी!
दाढी या चोटी,में अटके है हम।...
अटके है लेकिन भटके नहीं है,
रिश्ते पुराने वो झटके नहीं है।
पक्के है हम कच्चे मटके नहीं है।
है खा़मियाँ !मुँह तो लटके नही है!
कुछ तो है हम मे भी दम !
उडतें परिंदे जो घुमे गगन में,
क्या जान पायेंगे कैसे है हम?....
परदे बहुत है,शर्ते बहुत है,
लेकिन मुहब्ब़त भी करते बहुत है!
बोली अलग है,डोली अलग है,
हर ईक काफिलेकी टोली अलग है।
लेकिन ये खु़षबु फि़जां मे जो फैली,
ये मिट्टी है सबकी,सबका फ़लक है।
सुलगी सी आशा ,सर्जन की भाषा,
कल का संदेशा, है पुख्त़ा अंदेशा।
माला विजय की ,है राह तकती
काटोंसे लडकरभी जितेंगे हम।
उडतें परिंदे जो घुमे गगन में,
वैसे ही मिलकरके घुमेंगे हम!..
.🍃संतोष
अल्फा़ज महके!दिल को तसल्ली
वरना तो बागोंमे सूखे पडे है!
कागज के फूलोंका फैला गुलिस्तां
पेडोंपे छत्तेभी रुखे पडे है.
क्या ये शिकायत?हिमाक़त हमारी!
फहरे तरक्की का नायाब परचम!
लेकिन वो चिडीयाँ,वो जंगल की राहें?
आमोंके पत्तोंमे ,कोयल का पंचम?
सुनसान सारे,बंजर से परबत
कुछ घास,पौधे !वो भी झुलसते!
नुकीले वो लोहे के नाखून जिनके
करे खोख़ला,हाथ तनमें है धँसते
कुद़रत ने फुरसत से जो है तराशे
बने ढेर मिट्टी के,पत्थर उधसते.
उसपें भी कमजोर छत के सहारे
इकट्ठे कही पर है मजदूर बसते.
क्या ये उदासी? या मातम के नग़मे,
गिला समझिये या सलाह समझिये!
लेकिन कु़सुरवार अगले सदी के,
हम सब है का़तिल,जरुर समझिये!
नहीं आयेंगे जो हुएँ खत्म गुलशन,
नहीं आयेंगे वो गुलीस्ते-चमन!
लेकिन बचा है उसे तो सम्हांले,
गवाह खुदका खुदको है
अपना ही मन!
.🍃संतोष
खुषबु़,महक और बू मे है क्या फर्क,
बतलाये कोई तो मानेंगे हम!
करतूत,क्रिया,करनी मे क्या फर्क,
सिखलाये कोई तो जानेंगे हम।
मतलब मे डूबे हुए रस के प्याले
ऐसे है अल्फ़ाज झुमे हुएँ,
ईनको पकडकर,सिखलाये कोई,
धरती पें लाये तो मानेंगे हम!
दो लफ्ज़ चिपके,ईक बैठा छिपके
उसमेसे किसको बुलायेंगे हम?
ईन अक्षरोंकी है दुनिया ही पागल
करे जो सयाना,तो मानेंगे हम!
छोडो ये जिद़ की समझेंगे सब कुछ,
समझाबुझाने से हासिल है क्या?
बहते ख़यालात,खिलते है नग़मे,
खुषरंग दुनिया है,गायेंगे हम!
.🍃संतोष
उधळलेले लक्ष मोती,
उजळलेल्या शुभ्र ज्योती,
त्यात शोभे चंद्र राजस
फाकले नवतेज भंवती.
चुरडलेला मोतीचारा
पसरला गगनावरी,
काजळाची दाट माया
रात्रीच्या ह्रुदयांतरी!
रोहीणी कोनात हासे,
क्रुत्तिका सुमगुच्छ भासे.
म्रुग पळे त्यां व्याध त्रासे,
क्षीण ध्रुव त्यां क्षितिज ग्रासे.
दूर तापस तो अगस्ती
दक्षिणेला एकटा,
केवढा,नभ व्यापुनी हा
व्रुश्चिकेचा शेपटा.
पाच बोटे उमटलेली!
हस्त चित्रा दाविते.
तूळ राशीचा तराजू,
स्वाती हाती वाहते.
सावळ्या डोहात रजनी,
विश्व निद्रा घेत सदनी.
पांघरे अंधार अवनी,
गगनीचे प्रतिबिंब नयनी.
शांतता गूढरम्य आहे,
कौमुदीही सौम्य आहे.
मौन सोडी रे मना तुज,
आज सारे क्षम्य आहे.
या निशेची स्मरणचित्रे
काढुनी मी पाहतो.
अन् पुन्हां या चांदण्याच्या
नवप्रपाती नाहतो!
.🍃संतोष
जख्म़ सिने मे दफन,
करके जिये उनकी फ़तेह।
जख्म़ सिनेसे लगाये हुएँ
क्यू्ँ बैठे हो?
अश्क जो पी गये वो,
पा सके मंझील अपनी।
अश्क सस्ते नहीं,
क्यूँ यूँ ही बहा बैठे हो!
बात तनहाईं से करते हूएँ,
वो मौज मे है।
अकेलेपन से क्यूँ तुम
रुठे हुएँ बैठे हो?
अरे भोले मेरे मन
तुझसे ही मै बात करू,
है जो पल उसमे रहो,
कल मे क्यूँ बैठे हो?
चला काळोखाच्या बुडी,
पुन्हां चूड लावू आता!
पुरे परप्रकाशीत,
भावी उजेडाच्या बाता!
म्हणे क्षितिज फाकेल,
पूर्व दिशा लकाकेल,
त्याला अर्घ्य देण्यास्तव
जळी ओंजळ वाकेल!
धीर सुटे,डोळा मिटे
स्वप्न अधांतरी उठे,
सार्या बीजांचीच पीठे
उद्या उगवावा कुठे?
दाट साठलेली हवा,
कोठे चुकार काजवा,
नको पणती नी दिवा,
आधी पलिते पेटवा!
कोणी ओरडतो क्रांती
कोणी आळवितो शांती
दोन वेळेची ज्या भ्रांती
त्याला विचारांच्या वांंती.
हवी खिशामधे ऊब?
तिला मान्यतेची डूब?
खडीसाखरेची जीभ?
सोडू लबाड हा लाभ!
एक एक ये मशाल,
करू मिळूनिया चाल
काढू काळोखाची साल
होवो दिवाळीच आता!...
चला काळोखाच्या बुडी,
पुन्हां चूड लावू आता!
.🍃संतोष
कधी खूप पूर्वी इथे माड होते
कधी पावसाळ्यात डोलायचे.
कधी मोकळे काही शेजार होते,
मनांपासुनी काही बोलायचे.
कधी खूप पूर्वी इथे झाड होते,
अतां राहिल्या फक्त भुंड्या खुणा
कधी खूप पूर्वी इथे दार होते,
अतां फक्त गेटातल्या सूचना.
कधी खूप पूर्वी इथे लोक होते
गवाक्षांतुनी नेत्र भेटायचे.
अतां उंच त्यांच्या सभोति मनोरे,
न मी जायचे अन् कुणी यायचे!
कधी खूप पूर्वी इथे वाहणाऱ्या,
सुगंधांतुनी काही पोचायचे.
हवाबंद आता तयांना पहारे,
निरोपातुनी फक्त कळवायचे.
कधी खूप पूर्वी इथे श्वास होते,
उरी ध्यास आणीक विश्वास होते.
अतां गोड वार्ता आभासी जगाच्या
मुखवट्यातुनि फक्त खुणवायचे.
नव्हे ही निराशा,नव्हे स्वप्नभाषा,
जुने जायचे अन् नवे यायचे!
परंतु कधी खूप पुर्वी जुन्यांनी
वसे पेरले तेच हरवायचे!
.🍃संतोष
तोरणे लावा सख्यांनो
आज माझा क्रुष्ण येतो,
विरहवीणा शांत करण्या
बांसुरीचा नाद येतो.
हांसता का बालिकांनो
क्रुष्ण काळा हा म्हणोनि?
देखणा,लावण्यखाणी
राजसांचा राव येतो.
मोकळ्या केसांत माझ्या,
दोन बकुळीची फुले.
नीलकमळांचा तयांना
माळण्या श्रुंगार येतो.
जीर्ण माझे कांबळे
अन् चंद्रमौळी झोपडी.
भरजरी पितांबराचा
मोरपंखी साज येतो.
कुरुप कुब्जा,सुरुप राधा
राजकन्या रुक्मिणी!
भावना जो फक्त पाही
प्रेमळांचा प्राण येतो.
क्षुद्र मी कण मातीचा
व्याकुळल्या वाटेवरी
सावळा पदस्पर्श करण्या
सावळा घनश्याम येतो.
.🍃संतोष
देखणी ती लेखणी
जी दाविते पैलातले.
शब्द होती सजीव आणि,
बोलती ह्रदयातले.
लाल काळ्या आईच्या,
गर्भातला हुंकार होते.
अन् शिवाच्या मंदिरातील
सोवळा ओंकार होते.
पूर्वजांच्या थोरवी चा
सार्थ जी अभिमान होते.
नवनव्या ज्या कल्पना,
त्यातील कंवळे पान होते.
लाल तांबूस केशरी,
अन् नीलजांभूळ शेंदरी,
या नभाच्या कागदावर
कुंचल्यांचे रान होते.
चिमुकल्या चिमण्या जीवांचे
मुग्ध बालांच्या श्रवांचे,
कोकिळेच्या काळजातील
आर्त ती स्वरगान होते.
लेखणी झरते कधी
अश्रूंसवे गालावरी,
राबत्या हातांसवे,
ती ओघळे निढळावरी.
लेखणी ती आग ओकित
झुंजते सीमेवरी,
वा विठूच्या वाळवंटी,
नाचते भीमेवरी.
शब्दप्रसवा लेखणीची
धार ही तलवारशी.
थेट घाली घाव,नाही
फिकीर तिजला फारशी.
व्योमव्यापी ती तथापि,
सुक्ष्म रेणुरेणुची.
पंडीतांच्या पंगतीची,
गोकुळीच्या वेणुची.
अक्षरांच्या मोतियांना
गुंफुनी शब्दांतरी,
लेखणी ही माळते
ही मालिका काव्यांतरी!
.🍃संतोष
नभाच्या समुद्री किती अभ्रलाटा,
उफाळून ये काजळाचे खळे.
निळासावळा डोह हा खोल जाई,
अकस्मात झाकोळ हा सांकळे!
आता ती प्रतिक्षा,क्षणांची युगाब्दे,
टपोरे नवे थेंब जन्मायचे.
घनांचे घुमावे वरी चौघडे अन्
सडे मुक्त मोत्यांपरी यायचे.
फुले अत्तराचा मळा भोवताली,
जळी प्रुथ्वी आकाश मिसळायचे.
घडे नाहणे,सोवळी सर्व स्रुष्टी
विहंगापरि स्वैर विहरायचे.
जळाच्या पखाली किती रिक्त होती,
थके वाहुनी वायु सैलावला.
खुले नेत्रभिंगांतरी बाहुली ही,
पिते गारवा दूर फैलावला!
नभाची निळाई दिसू लागते अन्
करी किलकिले नेत्र हा भास्कर,
अशी शेवटी शांतता त्रुप्त येता,
मिटे मी,मनाचे पसरले पर!
.🍃संतोष
*तो* चे *ती* शी होते भांडण,
असेल किंवा नसेल कारण!
खोड दुज्याची पक्की ठाऊक,
जुन्या चुकांच्या घटना तारण!
तुरा शिरावर तो मात्रेचा
*तो* चा तोरा *ती* ला टोचे.
*ती* ची वळली वर वेलांटी
अबोल *ती* त्या *तो* ला बोचे.
तर्हेवाईका जैसे *तो* चे
असे वागणे भलते बाई!
घुमेपणाने *ती* का राही?
कडी मनाची उघडत नाही!.....
आणि लागते चाहूल *त्याची*,
*तो* की *ती* हे माहित नाही!
गोड शिरशिरी दोघांनाही,
तोष *तो* व *ती* व्यापून वाही!
*ती* च्या अस्तीत्वा ला आता
*तो* चा प्रेमळ स्निग्ध पहारा,
मिटते भांडण आता प्रतिक्षा,
*तो*,*ती* यांचा वितळे पारा!
.🍃संतोष
ते पेंगुळलेले स्वप्न अचानक जागे!
चाहूल कुणाच्या अंगाईची मागे?
म्रुगत्रुष्णेची का लाट आतूनी आली?
आभासविषाचा शाप लोंबतो खाली!
मी दडवून ठेवी आरश्यातला चेहरा
अन् दडपून देई चलनी चावट मोहरा.
ही सत्य असत्यासवें चालली होडी,
मध्यात सोडूनी गेला की नावाडी!
हा गाव धुक्याचा,नजरा पडद्यामागे
हा बोल मुक्याचा,आशय केवळ धागे.
ते जुळवून द्यावे ऐसी प्रज्ञा नाही!
हे भलते कोडे अवघड तज्ञांनाही.
हा सवाल फसवा उत्तर याचे नाही
जो हात अडकला जंजाळातच राही.
घ्या मिटुनि डोळे!
खोल खोल घ्या श्वास!
जे दिसते वास्तव!अनंत पदरी भास.
जा पुन्हा रंगुनी मनां स्वप्नरंगात,
जोवरी पडे नच तो काळाचा हात.
.🍃संतोष
छुम छुम छनकतें है नुपुर पद में
सिर जो हिलाये वो अपने ही मद में!
आँखे दया के समुंदर के जैसी,
लड्डू घुले है क्रुपा की शहद में.
मोदक में भक्ती है, परशु मे सख्तीं
चारों भुजाओंमे माँ की है शक्ती.
मूषक में स्थलकाल आदि समायें
यहाँ विघ्नव्याधी,आ ही न सकती.
बडे सिंप जैसे हे दो कान जिनके,
छोटीसी अर्जी भी सुनते जरूर.
बडा पेट है जिसमे सब कुछ समाये,
गलती छिपाते, हमारे हुजूर!
शिव और शिवानी के बालक है
लेकिन, ब्रह्मांड खुद में समायें हुएँ है,
वेदोंसहित शास्त्रकारोंने इनके,
अगणित स्तवन गीत गायें हुएँ है।
माथें तिलक और लालस है काया,
सरल शुंड,निचे दमकते रदन दो!
कुंकुमसीं फूलोंकी माला गलेमे
सिद्धी न रिद्धी!चरण में शरण दों!
करे रोज पूजा,हो मंगल सुमंगल,
हर दिन नयां,प्रेमभक्ती भरा हो.
बुद्धी के दाता सुबुद्धी हमे दो,
संकट मिटे,स्वस्थ सारी धरा हो।
.🍃संतोष
(१)
खंवलेल्या खोबऱ्यासोबत
गूळ आला शिजून,
एकजीव सारण झालं
मुरलं पाकात भिजून.
तांदळाच्या उकडीची
पांढरीशुभ्र पारी,
पुढील सारं कसबीचं
पाहिजे तयारी!
पारीच्या पोटामध्ये
सारण भर नीट
चिमूटचुण्या पाडून काठ
अलगद वर मिट.
अंगभर वाफ घेऊन
नाही पाहिजे हसला,
मग मात्र जाऊन थेट
बाप्पापुढे बसला.
नारळाचं दूध गोड
वरती साजूक तूप
नैवेद्याच्या ताटामध्ये
याचंच अप्रूप.
.🍃संतोष
ओळखा पाहू:-
वाटून घाटून मसाला,
केली खमंग आमटी.
कणीक मळून जाडसर
लाटी लाटली मोठी.
आडव्या उभ्या सरी पाडून
सुट्या पाळ्या काढा.
आमटीत सोडून शिजवा मस्त,
गरम गरम वाढा.
वरतून जरा तूप आणि
लिंबू पिळा ताजा,
नेहमीच्या स्वयंपाकाला
आज थोडी रजा!
.🍃संतोष
ओळखा पाहू:-
कांद्याच्या पाकळ्यांना
चोळा तिखटमीठ,
चुरडलेला ओवा,घोळा
घालून बेसन पीठ.
कडक तापल्या तेलात
सोडा गोळे हळू,
वास खमंग सुटताच,
लागेल सर्वां कळू.
तळलेली मिरची
सोबतीला बरी,
वाफाळलेला चहा,
आणि पावसाच्या सरी!
.🍃संतोष
ओळखा पाहू:-
कुरकुरीत चिरमुरे,
चुरचुरीत फोडणी.
शेंगदाणे,कढिपत्ता
अशी सर्व जोडणी.
तिखटमीठ पिठीसाखर
जमली चव मस्त,
कांदा,लिंबू,कोथिंबीर
घालून करू फस्त!
खाऊ खाऊन खुसखुशीत
बाळ आला खुशीत!
आजी म्हणे,'भरते डबा,
काढून देते बशीत!'
.🍃संतोष
सुईबाई शिरल्या
शर्टाच्या धाग्यात!
नेढ्यात दोरा ,
ओवून त्राग्यात!
आतबाहेर,बाहेर आत
करून काही वेळ,
तुटलेल्या बटणाचा
काजेशी मेळ!
काय बाई माझ्या
कामाच्या वाटा!
काढायचा आहे
पायातला काटा!
घालून पक्की गाठ,
फिरवून आपली पाठ,
म्हणाल्या आता "येते",
पडेल अवचित गाठ!..
दाभणताई गोधडीत
अश्श्या काय घुसल्या,
पाच टीपा एकदम
घालून स्वस्थ बसल्या.
ठिगळ ठिगळ जोडून
गोधडीत ऊब भरीन
म्हणतात,अंग मोडून
शिवण टांचण करीन...
राजसबाळ्या क्रोशाच्या
सुबक लांब सुया,
स्वेटर,मफलर लोकरकाम!
थंडी आली बया!
बाळासाठी पायमोजे,
किंवा छान टोपी,
मऊमऊ घालून कसं
बाळ जाईल झोपी...
अस्सा आमचा सुई वंश
जन्म शिवण्यासाठी,
लागली गरज हाक मारा,
सज्ज सेवेसाठी!
.🍃संतोष
