Wednesday, April 14, 2021

गुढी


मेघ दाटले,ये काळोखी.

झुकले अंबर उठले काहूर, 

छेदून पटला,उंच धरी शिर,

गुढी उभारा,अशी घरोघर.. 


संशय शंका जळमट सारे

झटकून टाकू पुढील पाऊले

घट्ट पाय हे आता रोवले,

बांधा तोरण,त्वरे शुभंकर...


पाठकण्याच्या मुळात बसली

नागिण वर येण्यास आसुसली,

गुढी सत्य,शिव,मांगल्याची,

तशीच चढूदे,वरती सरसर..


किती संकटे पूर्वी आली,

पूर्वसूरींनी हसत पेलली,

पुन्हा नव्याने गुढी उभवली,

चला गाऊया आश्वासक स्वर...


                                    .🍃संतोष

चाहूल


तो वळीव चाहूल देतो,

सूर्याचे झाकून डोळे,

अन् हुंबदांडगा वारा

गडबडा भुईवर लोळे.


गरगरा,धरुनिया फेर

पानांचे रिंगण नाचे,

वेलींची सुटता वेणी

कर सावरती शाखांचे.


ती डोलडोल करणारी,

जणू माड तान्हुली बाळे,

तो जोजवणारा वारा,

मेघांत स्तन्य हिंदोळे.


नभ गच्च दाटूनि आले,   

अन भरले त्याचे डोळे,

मेघांचे काजळ काळे, 

मग मुखभर माखून गेले.


टपटपती थेंब टपोरे, 

जणू व्रात्य हूडशी पोरे, 

वाऱ्याच्या दोऱ्यांवरचे, 

धरतात धुळींचे भंवरे.


धडधडा धडकती धारा,

तडतडा ताडिती गारा,

सळसळता पर्णपिसारा,

धुळभेट घेतसे वारा.


भय दाखविता ती चपला,

दचकून पाहती सारे.

परि धरा म्हणे धीराने,

हे सरेल नाटक सारे.


हा धुसमुसळा धिंगाणा!

लय माझ्या उदरी आहे,

आवेश,खेळ हा लटका,

घटका दो घटका आहे!


हे शमतील वादळवारे,

अन् उरतील धूळपसारे,

हा वळीव,दूत वर्षेचा,

दे चाहूल,तिज पाचारे.

    

                                .🍃संतोष

Thursday, April 8, 2021

बाळूचा खाऊ

 बाळू:-

भूक लागली आई,

दे ना,खाण्याला तू काही!


आई:-

तुला खायला काय करू?

तोवर पेरु दोन चिरु?


बाळू:-

नको,किती त्या बियाच बाई,

कर ना मॅगी,झाली घाई!


आई:-

तुला देऊ का गुळ फुटाणे?

किंवा मनुका अन् बेदाणे?


बाळू:-

नको,मला तो काढून दे ना,

केक आणला जो मामाने!


आई:-

बरे तरी मग उपमा करते,

सोबत ओला नारळ खंवते,

वरती कोथिंबीर भुरभुरते,

तुला हवी तर शेव पेरते,


बाळू:-

नको मोहरी दाती येते,

मिरची लागून,तोंड पोळते.

आणून दे ना मला समोसा,

सोबत केचप,चटणी मिळते.


आई:-

करु का थोडे,दडपे पोहे,

मस्त फोडणी आणि खोबरे?


बाळू:-

नको मला दे फक्त कुरकुरे,

किंवा वेफर,भरीन तोबरे!


हट्टी मुलाने नाही ऐकले,

हवे हवे ते सगळे खाल्ले,


नंतर पोटच दुखु लागले,

डॉक्टर काकांच्याकडे नेले,


आता बाळू ,खातो गोळ्या,

काळ्या,पिवळ्या,

कडू कडू सगळ्या.


पितोय औषध दाबून नाक,

बसलाय त्याला चांगलाच धाक!


म्हणून सांगतो,ऐकत जावे,

आई देईल ते खुशाल खावे.


                                    .🍃संतोष

Sunday, April 4, 2021

मुग़लीयात

कुछ तो पैदा हुएँ,

मीर,गालि़ब वरना,

ए मुग़लीयात!तुमने हमे,दिया क्या है?


हुआं औरंग़,बदौलत,

माना शिवराज आये,

वरना ऐयाश-तबस्सुम-ब-कत्ले-आम पाये।


हुएँ कुछ तानसेन,

पर थे हूएँ,जब वो मियाँ,

हूएँ बीरबलभी जिन्हे,

अंत मे फरेब़ दिया।


व़ह जो है ताज मो-हसी़न

उसके तह़खाने,

सुना है ख़ून पसीने से तुले पैमाने!


गुरु़र करना है तो करो!

फिर काफी़र आये!

फिर आये बुतशि़कन् तो,

कुछ तो हिंदपरस्त़ आये!


बीर बंदा,गुरुगोविंद के कुछ जट्ट आये!

शिवभूप के कुछ तेज तेग मरहट्ठ आये!


                                   .🍃संतोष

चांदणे

पोळते का कोवळे हे

उगवणारे चांदणे?

आसवांना पापण्यांची

आज का आमंत्रणे?


काजळाच्या शाईची जी

ये लिखावट खालती,

मुक्तछंदे वाहती,त्यां

घाल काही बंधने.


चंद्र धवळा उग्र वाटे

किरण त्याचे,होती काटे,

काय ऐसे शल्य की,

ही फिकटली तारांगणे?


विरह म्हणू तर मी समोरी!

नजर काही दुःख चोरी,

'काही नाही'चीच कितीदा

चालली आवर्तने!


हस्तस्पर्शी भाव नाही,

मज कळाया वाव नाही,

गाढ झोपी गाव गेला,

विझून जाई चांंदणे!


मूक चिन्हे उष्ण काही,

मग पहाटे स्कंध वाही,

अन् स्म्रुतींच्या घट्ट कोषी,

फक्त काही स्पंदने!!


                                   .🍃संतोष

Friday, April 2, 2021

स्फुट स्तुतीकणिका


श्री गणेश स्तुती 


गणु कोणत्या जातीचा?

फक्त पुतळा मातीचा?


गणु पोरगेला पोर?

धीर गंभीर नी थोर?


गणु फक्त रम्य कथा?

परंपरा रुढी प्रथा?


गणु मिष्टार्थी तुंदील?

कलामर्मज्ञ चपल?


गणु पार्वतीचा बाळ?

महाकाळाचाही काळ? 


गणु सोवळा ओवळा?

संगे कोणता बा मेळा?


गणु सगुण निर्गुण?

त्याची कैसी बाबा खूण?


साधे सोपे आहे मर्म

तोच गणुचा हा धर्म.


गणु अंतरीचा ठसा

भावभक्तीचा आरसा.


ऐशा गणोबाचे गाणे

शुद्ध धुनांचे तराणे.


मला एवढेच कळे

सुटो तर्कांचे वेटोळे


कशा आव पांडित्याचा

आणि माज चिकित्सेचा?


शुद्ध भाव गणु *साचा*

घोष चिन्मय नामाचा.


धर्म पंथ मते नाना

वाद संपता संपेना.


गणु सापडला ज्यांना

जावे शरण तयांना!


                . 🍃 संतोष


हे कालमूषकवाहना!

                       गजानना गजानना! 


कुटीलबुद्धी सर्प पिळुनि

कमरबंद बांधला.

भक्तीमोदक तर्कपरशु

भिन्न जोड सांंधला.


महाकारणदेहधारण    दिव्यसुक्ष्मसुलोचना!

                        गजानना गजानना!


भग्न द्वैत एकदंत

अधममर्दना क्रुतांत

आश्रयास श्रांत क्लांत

अभयदान हरत भ्रांत


रिद्धी सिद्धि चरण चुरत

गण नर्तक न्रुत्य करत

गं गणपती ध्यान धरत

नादब्रह्म प्रणव झरत


जगड्व्याळ जगत जनक जगतजीवजीवना, 

                     गजानना गजानना!


नाममदे मत्त गंड

डुलत, झुलत सरळशुंड. 

चित्लक्षी आत्मपिंड

बाह्यात्कारी प्रचंड!


अहंगंड, न्यूनगंड, 

क्षरत, करत खंड खंड


रक्तगंधलिप्त अंग रक्तपुष्प पूजना.

                    गजानना गजानना!


कुंडलिनी जगदंबा

मूलाधार हेरंबा

जाग्रुतदर्शनशोभा

सहस्त्रार रविबिंबा


इडापिंगलेस गांठ

सुषुम्नेस करत वाट

चिदानंद उठत लाट

फुटत ब्रह्म निजपहाट.


राजयोगी योगीराज दुरितकष्टहारणा.

                       गजानना गजानना!


कली माजे शास्त करी

कलकलाट क्लिष्ट हरी.

सुगमसुखदनाम सरी

वर्षुदेत सकल शिरी.


पुरवीशुद्धबुद्धप्रेम, नुरवीक्षुद्रवासना


                    गजानना गजानना!


              🙏🌺🌸🌺🙏

🕉️

अं *गं* रक्तसुरं *गं*

ज *ग* तापहरण,क्रुतचूर्णविघ्नन *ग*

चर *ण* सुकोमल,अष्टादशदल,परिवेष्टित ग *ण*

अनुता *प* दग्ध मन!स्मरत मंत्रज *प*

अंब *त* नय,करपरशुपाशध्रु *त* 

ध्या *ये* त्चित्संतोषे गुणपत *ये*

घ *न* कलौ त्वत्पदे गजान *न*

न *मः* स्खलनं क्ष *मः*                                                         

शेवटच्या अक्षरांनी, 

आणि सुरुवात करताना, चढत्या व उतरत्या क्रमानी 

*ओम गं गणपतये नमः* हा मंत्र गुंफला आहे.

-----------==--------==---------------==------


शिवस्तुती -

शं करोति शंकरः जटाधरः उमावरः

महेंद्र मोक्षकारणं मनोहरः महेश्वरः


अनादिमूलकारणं दिगंबरः दयाकर:

त्रिभंगशूलधारणं विशुद्धचंद्रशेखरः


शंकरः शुभंकरः शिरं शशांशशोभनं

गिरीसुतावरं प्रपंचपातकप्रभंजनं


भं ध्वनी भयंकर: अनंगअंग भर्जनं

डं निनाद नादने अनाहतस्य गर्जनं


कंठनाल नील, धीर, कालकूटप्राशनं

सुषुप्तीलीनलोचनं हिमाद्रितुंगवासिनं


स्फुरत्भुजांगभीषणंभुजंगमालभूषणं

प्रसन्नचित्तचंदनं, प्रमादभस्म, लेपनं


षडाक्षरीत्वदीयनाममंत्रघोषघोषणं

षडारिषण्मुखप्रियःत्वमेवचित्तपोषणं


आमोदबोधबोधनं समाधीसौख्यसेवनं

प्रमोददायकं प्रचंडविश्वनाट्यखेलनं


आत्मलिंगरूपशुद्धवेदसारमंथितं

अनात्मभेदलोपकं,सदार्यकार्यसंस्थितं


कलीमलविमोचनात्त्वमाश्रये पिपासितः

दयाब्धिदीनबांधवः पदौविलीनईप्सित:


अहं न पंडितं कवी,त्वदियदीनबालकं

क्रुपादयानिधिश्वरः त्वमेवशब्दचालकं


      .  🙏 🌼🌼🌼🙏.       

 

*गुरुकरुणाष्टक*


व्रुत्त:-शिखरिणी.


गुरूमाऊलीये,झडकरि अतां मार्ग सुचवी.

धरीला तो ग्राहे, गजपद तसे मानस भवी.।।धृ।।


सुखाच्या आभासे विषय विष या पंचविवरी,

त्यजाया ना शक्ती भुरळ पडता सेवन करी।

सुमार्गामाजी या षडरि बनती त्रासद किती,

सुमामाजी जैसे अलिदल बळे आंत रिघती.।१।


धरी मालाहाती सरकत पुढे फक्त मणी हे,

मनी नाही मूर्ती अधिर स्मरते मेरुमणी हे।

न्रुपाच्या धाकाने उगिच पुढती भाट फिरती,

जपाच्या सोंगाने पुटपुट तसे ओठ करती।२।


श्रमाया ना लाजे खडतर जरी भोग पूर्ती,

रमावेसे वाटे बहुविध खुळे खेळ भवती।

कधी काही बोधे उपरतिमनी होऊ पाहे,

पुन्हां जाते मागे घसरुनपडे,त्रासताहे।३।


नदीच्या काठाने अलगदपणे जात असता,

रूते कोणी तेथे दलदल जिथे पाय फसता।

तया ना सामर्थ्ये निजबळबळे होत तरणे,

त्रयस्थाच्यासाठी हतबलपणे वाट बघणे।४।


तसे या संसारी तुजविण कुणा हाल दिसती?

उगा कोणी काही दुरुन भलते प्रश्न पुसती।

त्वरे हाता द्यावे उचलुनि वरी घेई मजला,

अहंता मारावी तवशुभपदी जीव निजला।५।


सुखाने भोगांना कवळुन कसा पूर्वी बसलो,

पुन्हा येणे जाणे,जननमरणी पूर्ण फसलो।

कुणासाठी गाठी,वहन करु मी पूर्ण थकलो,

तुझी सेवा गांठी,भवजल,तरी पूर्ण सुकलो।६।


क्रुतक्-कोपे माता नयनफुलवी रागीट पणे,

परी हे तो प्रेमे!सुलभ पुढती मार्ग दिसणे।

तशी येती विघ्ने अवचित इथे,भ्रांत नसतो,

तुझ्यापायीसारे!अडचण जरी शांत असतो।७।


पुरे आता झोका सदयबनुनी स्थीर करवी,

सुखा,दुःखा पाठी ढकलत पुढे श्रेय नुरवी।

असो दे ही वाचा,सतततुझिया गुंग स्मरणी,

झिजो दे ही काया,कलिमलहरी,लीन चरणी।८।


     🌼🌸🌺🙏🌺🌸🌼


                                   .🍃संतोष

          

                           

श्री ज्ञानदेव

नूर भी शर्म से, 

कुछ फिका सा 

इनके आगे,


ये है श्री ज्ञानदेव,

रुख़ करे, 

मुक्ती आगे।                           


विठ्ठल 

इश्क-ए-हकी़की़ मे, 

हर इक सूबा जहां 

डूबा रहा!


ये है विठ्ठल,

उसीके नाम मे,

ये अजूबा रहा।


                                   .🍃संतोष

खंड-अखंड

 

खंड खंडसे जुडते जुडते

रुप ये हमने पाया,


खंड अखंडसे जुड नही पाया

फिर क्या हमने पाया?


जो हमसाया, उसीसे माया,

वो उसकी है छाया,

छाँव भी देती,और सुलाती,

ऐसें काल गंवाया।


कालपरिक्षा बहुत कठीन है,

सभी है खाते धोखा,

वो कहता है हाथ थाम ले,

तुझको किसने रोका?


अंधा बेहेरा लूला लंगडा, मै 

तू भी निर्गुण है....

खुद आकर तुम थामो,

तेरे सगुणरुप मे मन है।

                                    .🍃संतोष

पक्ष्यांचा अभ्यास (शिशु कविता )

 

कावळे दादा,काव काव 

किती करता?

इकडून तिकडे,तिकडून इकडे! 

काय फिरता?


चिऊताई चिव चिव,

किती बोलता?

पानांमध्ये लपाछपी 

किती खेळता?


बुलबुल भाऊ,खाता खाऊ,

छान दिसता,

केव्हा इथे,केव्हा तिथे !

किती लाजता?


कबूतर काका,

किती बरं दाणे टिपता?

खाऊन खाऊन

बसतो घसा,घुमत बसता!


पोपटराव तिखट तिखट 

मिरची चाखता!

तरीसुद्धा सांगा कशी 

तब्येत राखता?


सारखे तर, तुम्ही सगळे, 

खेळत असता!

खरं सांगा,अभ्यासाला 

केव्हा बसता?


                                   .🍃संतोष

उन्हाची कहाणी


आटपाट काळपुरी!

रहिवासी क्लिष्ट!

त्यातलाच एक,त्याची, 

उन्हाची ही गोष्ट !  


पहाटेच्या वाटांवर,

क्षितीजाच्या काठावर,

मंद वायूलाटांवर

रांगणारे मूल!


कोवळ्याशा उन्हाची ही

ललित चाहूल!


खेळे अंगाखांद्यांवर, 

पाने फुले फांद्यांवर, 

रेशीम वा चिंध्यांवर,

खुदुखुदू हासे!


विभास हा स्वरभास!

 चहूकडे ठसे!


एकरूप होई पुढे

माध्यान्हसूर्याशी,

दाहकसा अंगसंग

दहाही दिशांशी!


 कुणासाठी तप्त-

मधसूरजा चे घोट?

भीमपलासा ची छाया, 

सारंगां चे बोट? 


पुर्वीकडे, हळूहळू  

लांबल्या सावल्या!

पुन्हा वनश्रीच्या 

खाली खेळाया धावल्या. 


आणि दूर जीवघेणा 

काकली निषाद!

निनादला हंसध्वनी,   

विरला विषाद!


हळूहळू दिसेनासे 

मावळते उन!

सायंकाला हाती गेले 

विरह ठेवून.


कोंदटला विरहार्त,

गहिरा धैवत, 

मारव्याचा सूर गेला 

काळीज कोरत!


सफळ सुफळ तरी  

अपूर्ण ही कथा!

व्यथा नव्हे,प्रथा नव्हे,

अनुभवा स्वतः!


                                    .🍃संतोष

Emily 2

 Original poem..


Look back on time, with kindly eyes-

He doubtless did his best.


How softly sinks that trembling Sun In Human Nature's West.


                  .. Emily Dickinson


भावानुवाद.


स्निग्ध द्रुष्टीने न्याहाळी भूतकाळ,

त्याने जीवेभावे भरली ओंजळ.


हळू थरथरे मावळता रवी,

आणि पश्चिम-ही! स्वभाव मानवी!


                                  .🍃संतोष

Emily 1

 Original poem:-


I'm Nobody! Who are you?

Are you - Nobody - too?

Then there's a pair of us!

Don't tell! they'd advertise - you know!


How dreary - to be - somebody!

How public - like a frog -

To tell one's name - the livelong june -

To an admiring Bog!


                     Emily Dickinson.


भावानुवाद:-


अनोळखी मी- तू कोण?

अनोळखी का,तू पण?

जमली जोडी मग आपली

फुटेल वार्ता - अळिमिळी!


ओळख आपुली नीरस कीती

बोभाटा - दर्दुरस्तुती!

आषाढी परिचय देती,

अन् दलदल ही - त्यां स्फूर्ती!


                                .🍃संतोष

 नमन मम तव प्रति,...गणपती! गजानन, हे हेरंब..।ध्रु। झुणझुणझुण नुपुरनाद। थिरकतद्वय चपलपाद। घुणघुणघुण प्रणवनाद। भक्ती सुरस तव प्रसाद। मूलाधार, ...